Fotoverslag: Jubileumavond 20 februari 2018

Op 15 februari 1918 is de Amsterdamse Weer- en Sterrenkundige Kring opgericht als onderdeel van de toenmalige Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (NVWS). Op 15 februari 2018 bereikte de AWSK dus de 100-jarige leeftijd. De AWSK heeft in de jaren '90, samen met de Stichting MACRO, de Volkssterrenwacht Amsterdam opgericht en treedt nu voornamelijk onder deze naam naar buiten. Op 20 februari hebben we het 100-jarig bestaan van de AWSK gevierd in het Artis Planetarium. Ongeveer 80 personen woonden deze feestelijkheid bij en voor velen was het een weerzien met oude bekenden.

Milo Grootjen van het Artis Planetarium gaf een presentatie in de koepel van de sterrenhemel van 15 februari 1918. Het bleek een gunstig gesternte: goed voor minstens 100 jaar! Na een ruimtereis die ons tot aan de rand van het waarneembare heelal voerde, belandden we weer terug op aarde.

De voorzitter van de Volkssterrenwacht Amsterdam, Wim Nobel, begeleidde deze avond en gaf het woord aan Coby van Berkum, de voorzitter van de bestuurscommissie Amsterdam-Noord. Zij bood de AWSK namens de Gemeente Amsterdam een jubileumpenning aan. De Volkssterrenwacht is zeer vereerd met deze penning!

Vervolgens sprak namens het hoofdbestuur van de KNVWS Martien Jacobs. Hij memoreerde dat de AWSK de oudste nog steeds bestaande afdeling van de KNVWS is. Martien toonde aankondigingen van de oprichting en de activiteiten destijds in "Hemel en Dampkring" en riep de vele actieve leden in herinnering die de afdeling in haar beginperiode kende, onder wie Anton Pannekoek, Cornelis Easton, Ariens Kappers en Piet Meesters. Ook maakte hij melding van het oude, nog steeds door de AWSK bewaarde kasboek, en van een document dat zich in het Gemeentearchief zou bevinden. Hieruit zou blijken dat mogelijk reeds in 1914 sprake was van de oprichting van de afdeling. Martien sloot af met wijze woorden van Marcus Aurelius, de felicitaties en het aanbieden van een taart.

Wim Nobel gaf hierna een bloemlezing uit de activiteiten van de AWSK en de Volkssterrenwacht Amsterdam in de 100 jaar die achter ons liggen. Hij presenteerde een overzicht van de convocaties die aanvankelijk verschenen in Hemel en Dampkring, het orgaan van de landelijke vereniging. In de jaren zestig verscheen enige tijd een gedrukt mededelingenblad, met op de voorkant een foto van het observatorium te Muiderberg. Een samenwerking met de JWG leidde ertoe dat het blad "De Komeet" werd genoemd. Dit blad was oorspronkelijk van de JWG, de jongerenwerkgroep waarmee we intensief samenwerkten.

Later is de AWSK gaan samenwerken met Stichting MACRO, en uiteindelijk is besloten te fuseren met deze voorheen concurrerende club op het gebied van sterrenkunde en kijkerbouw. Hierdoor was er behoefte aan een nieuwe naam. Aangezien de ambitie was om over een eigen sterrenwacht in het centrum van Amsterdam te beschikken, werd de naam Volkssterrenwacht Amsterdam bedacht.

Ook het blad moest een nieuwe naam krijgen. AWSK, MACRO en de JWG vormden een kleine cluster van verenigingen. En zo werd "De Cluster" geboren. Aanvankelijk nog gestencild, maar dankzij de inspanningen van redacteur Vincent van Winsen al snel een fraai gedrukt blad. Ook de Stichting Sterrenwacht Almere heeft korte tijd deel uitgemaakt van deze Cluster, maar is daarna toch aan onze zwaartekracht ontsnapt.

Na de bijdrage van Wim Nobel gaf Prof. dr. Ed van den Heuvel een lezing over de bijdragen van Amsterdamse astronomen aan de sterrenkunde. Hij vertelde dat Anton Pannekoek reeds op 15-jarige leeftijd in zijn dagboek schreef dat het hem al enige tijd was opgevallen dat er in de Zwaan een donkere plek in de Melkweg was en ook een helder eiland. Later, toen Pannekoek betrokken was bij verschillende sterrenkundige instituten, heeft hij een gedetailleerde kaart van de melkweg gemaakt. Deze kaart is daarna gebruikt voor een groot aantal Zeiss planetariumprojectoren waaronder die in Artis. Deze Zeiss projector wordt normaliter niet meer gebruikt maar hij is zeker nog operationeel. Tijdens de lezing herrees het historische apparaat uit de diepte en konden de toeschouwers deze donkere en heldere plekken in de Melkweg in volle glorie aanschouwen. Een mooie verbinding met het werk van Anton Pannekoek.

Tenslotte werden alle sprekers en andere betrokkenen bij de organisatie bedankt en werden alle aanwezigen uitgenodigd voor een hapje en een drankje. Vooral de taart van de KNVWS hebben we ons goed laten smaken! Al met al was het een prachtige avond!